Feestdagen: tussen warmte, verbinding en spanning
- 16 dec 2025
- 5 minuten om te lezen
De feestdagen worden vaak voorgesteld als een periode van lichtjes, gezelligheid, lekker eten en warme gesprekken rond de tafel. Voor velen is het een seizoen om herinneringen te maken, samen te komen met familie en vrienden en even stil te staan bij wat belangrijk is.
Toch voelt deze periode voor heel wat naasten van mensen met een verslaving (aan alcohol, drugs of gokken) heel anders aan: een mix van verwachtingen en spanning, van verlangen naar verbinding en angst voor wat kan komen.
Ā
De dubbelheid van feestdagen voor naasten
Feestdagen zijn ontstaan rond rituelen van samenzijn. Maar juist die rituelen - eten, drinken, cadeaus, gezelligheid - zijn voor veel mensen sterk verbonden geraakt met middelen of gokken. Dat maakt de feestdagen juist een uitdagende periode voor naasten:
het verlangen naar samen zijn kan gepaard gaan met schrik voor de aanwezigheid van alcohol of middelen
vrije tijd en minder structuur kunnen leiden tot piekermomenten of terugkerende patronen gelinkt aan gebruik
oude gewoonten of verwachtingen kunnen druk zetten op ieders gedrag
Dergelijke stressfactoren maken de feestdagen niet alleen emotioneel beladen, maar kunnen ook verleidingen en triggers sterker laten aanvoelen dan anders. In de context van gokverslaving bijvoorbeeld spelen verleiding en triggers expliciet mee, juist omdat online platforms en promoties rond december actief zijn en stressverlichting zoeken een sterke impuls geeft voor oude patronen. Ook voor wie afstand probeert te nemen van alcohol zijn de alomtegenwoordige reclames, proevertjes en beelden die gezelligheid koppelen aan een glas niet te vermijden.
Voor naasten betekent dit dat zij diezelfde dubbele lading voelen: enerzijds de warme intenties van samen vieren, anderzijds het anticiperen op spanning, druk of moeite om grenzen te bewaken.
Enkele tips om de feestdagen samen door te komen...
Tip 1 - Erkenning van de dubbelheid
Het allerbelangrijkste in deze periode is eerst erkennen wat er in jou leeft. Het zorgen dat het goed looptĀ en tegelijkertijd willen meegenieten van samenzijnĀ zijn beide legitieme gevoelens.
Geef jezelf de ruimte om te erkennen:
āIk wil graag samen vieren, maar ik voel spanning over wat dat betekent.ā
āIk verlang naar rust, maar ik merk stress als ik denk aan bepaalde momenten.ā
Deze erkenning is geen zwakte maar een eerlijk vertrekpunt.
Tip 2 - Spreek expliciet uit hoe je de feestdagen ingaat
Veel spanning ontstaat wanneer verwachtingen niet uitgesproken worden. Een open gesprek, vĆ³Ć³r de festiviteiten, kan enorm veel ruimte scheppen.
Probeer dit te bespreken in āikā-taal, bijvoorbeeld:
āVoor mij voelt het belangrijk om rond deze dagen duidelijke afspraken te maken.ā
āIk merk dat de aanwezigheid van alcohol spanning geeft. Zullen we samen afstemmen wat haalbaar voelt?ā
Zo vermijd je dat iedereen moet raden wat āveiligā of āfijnā is, dat maakt controle makkelijker en vermindert onuitgesproken stress.
Tip 3 - Maak concrete afspraken
Naasten willen vaak het beste voor hun dierbaren. Maar er zijn geen algemeen geldende regels over hoe om te gaan met bepaalde situaties. Zonder expliciete afspraken ontstaat onduidelijkheid en extra spanning. Met het maken van concrete afspraken worden ongemakkelijke situaties vermeden. Probeer samen helder te krijgen wat werkt...
Wat werkt voor iedereen in deze setting?
Wil iedereen aanwezig zijn?
Worden drankmomenten expliciet benoemd?
Zijn er situaties waarin iemand liever eerder vertrekt of een veilige ruimte zoekt?
Welke drankopties zijn er en hoe gaan we daarmee om?
Voorbeelden van afspraken die spanning kunnen verminderen:
We blijven samen aan tafel tot het dessert, daarna kan iedereen zelf kiezen wat hij doet.
Er zijn genoeg alcoholvrije opties en die zijn zichtbaar beschikbaar.
Als iemand zich niet goed voelt, hebben we een afgesproken signaal en een rustige plek waar we even kunnen bijpraten.
Het gaat niet om het vermijden van alles, maar om duidelijkheid en wederzijds begrip.
Tip 4 - Vermijd invullingen zonder overleg
Het kan verleidelijk zijn om alvast zelf beslissingen te nemen om risicoās te verkleinen, bijvoorbeeld:
automatisch alcoholvrij drinkenĀ zonder het te bespreken
niks in huis halen wat ārisicoāsā kan versterken
feesten overslaan zonder uitleg
Hoewel deze keuzes goedbedoeld zijn, kunnen ze ook spanning of onbegrip creƫren als de ander er niet bij betrokken is. Het helpt meer om samen te bespreken wat wel werkt, in plaats van voor de ander te beslissen wat veilig is.
Tip 5 - Praktische tips voor in de periode zelf
Naast gesprekken en afspraken zijn er ook concrete dingen die je kan doen - zowel als naaste, als je zelf worstelt met verslaving of in herstel bent:
Plan rustmomentenĀ tussen drukke momenten: een wandeling, een kort moment voor jezelf of even bellen met iemand die je steunt.
Kies activiteiten die betekenis hebben zonder druk: samen koken, films kijken, spelletjes doen, herinneringen ophalen.
Zorg dat er een āuitstapplanā isĀ als iemand (of jijzelf) plots spanning voelt: een afgesproken moment om even te pauzeren, naar buiten te gaan of een kort gesprek te hebben.
Blijf in contact met je eigen netwerk: steun van vrienden, lotgenoten of een hulpverlener kan helpen om je rug te versterken wanneer het zwaar voelt.
Ondersteunende gesprekken en zelfzorg zijn in deze periode extra waardevol.
Tip 6 - Bewaak als naaste ook je eigen rust
Voor naasten is de feestperiode vaak een continue uitdaging in alert zijn. Dat vraagt energie. Net daarom is het essentieel om ook bewust stil te staan bij wat jou helpt om rustig en gegrond te blijven, los van wat de ander doet of niet doet.
Enkele aandachtspunten:
Verlaag de lat: Feestdagen hoeven niet perfect te verlopen om waardevol te zijn. Probeer de druk los te laten dat jij de sfeer moet dragen, problemen moet voorkomen of emoties moet opvangen. Jij bent niet verantwoordelijk voor het gedrag of de keuzes van de ander.
Reguleer je zenuwstelsel: Spanning bouwt zich vaak lichamelijk op. Kleine, eenvoudige interventies kunnen helpen:
regelmatig bewust ademhalen
even naar buiten gaan of beweging zoeken
je voeten op de grond voelen, je omgeving waarnemen
korte pauzes nemen weg van drukte
Rust ontstaat niet vanzelf; ze vraagt soms actieve aandacht.
Plan momenten die van jou zijn: Ook tijdens feestdagen mag je tijd reserveren voor jezelf. Dat kan iets kleins zijn: een wandeling, een warm bad, een gesprek met iemand die je vertrouwt, of simpelweg even niets moeten. Zelfzorg is geen luxe, maar een noodzakelijke manier om overeind te blijven in een periode die veel vraagt.
Zoek steun, ook buiten het gezin: Je hoeft dit niet alleen te dragen. Praten met iemand die je begrijpt, een vriend, familielid, lotgenoot of professional, kan helpen om spanning te ontladen en perspectief te behouden.
Wees mild voor jezelf: Het is normaal dat feestdagen emoties losmaken: verdriet, boosheid, vermoeidheid of twijfel. Dat betekent niet dat je faalt. Mildheid voor jezelf is vaak de eerste stap richting rust.
Wil jij iemand een hart onder de riem steken in deze periode?
Denk dan even aan onze steunende kerstboodschappen - te koop in onze webshop.
Hulp nodig?
Twijfel je over hoe je het gesprek moet aangaan? Of heb je zelf ondersteuning nodig als naaste? Neem contact op via info@samennaastverslaving.beĀ of via ons contactformulier op de website. We denken graag met je mee.
Opmerkingen